Leerhuismiddag over Jozef, een eerste impressie 
Maandagmiddag 8 november zijn we met 9 deelnemers aan de slag gegaan met het verhaal van Jozef en deze eerste bijeenkomst in het bijzonder over de verhouding tussen Jozef en de andere zonen van Jacob. Voorheen als kind maar ook als volwassene lazen we het verhaal, maar stelden we ons geen vragen. Maar nu: waarom ging Jozef meer om met de zonen van Bilha en Zilpa? Hirsch (1808-1888, Duitsland) schrijft daarover: ”We krijgen van Jozef een beeld van een moeder-loze en broeder-loze jongen. Alle andere broers groeiden op in gezelschap van broers onder de vleugels en invloed van moederliefde. Jozef stond alleen. Hij had zijn moeder vroeg verloren en Benjamin was nog een kind en geen kameraad voor de Jongen. Met zijn stiefbroers (de zonen van Lea) voelde hij zich niet helemaal op zijn gemak. Hij voelde zich meer aangetrokken tot de zonen van de slavinnen. Misschien dreef ook zijn ijdelheid hem tot hen.….Jozef was een toekomstig heerser in de dop. Hij was een beetje ijdel en een beetje arrogant. Natuurlijk gaf hij er de voorkeur aan bij de zonen van de slavinnen te zijn, die mogelijk enigszins onderdanig tegen hem waren, hem misschien enigszins vleiden.” Het zou zo kunnen.

Afhankelijk van de vertaling krijg je de indruk dat Jozef op basis van eigen constateringen kwaad sprak over zijn broers. Jozef was een klikspaan zo leerden wij. Maar sommige vertalingen geven aan dat hij alleen kwade geruchten over bracht. En deed hij dat met kwade bedoelingen kun je je afvragen. Hoffmann (1843-1921) oordeelt over Jozefs gedrag: “Jozefs oprechtheid blijkt uit het feit dat de tekst niet zegt dat hij kwade berichten bracht aan zijn vader, maar aan hun vader -de vader van allen- , opdat Jacob zijn kinderen zou vermanen en hun wangedrag zou corrigeren.”
En dan die mantel. Waarom gaf Jacob hem die mantel: uit liefde of als uitdrukking dat Jozef toch wel wat meer was? En waarom trokken de broers hem juist die mantel uit.
Tot slot hebben we kort stil gestaan bij het gedrag van Jacob als iemand die één van zijn kinderen voortrok.
Het was een boeiende middag. Het was nog wat wennen: niet discussiëren maar naar elkaar luisteren, geen leraar maar van elkaar leren, vertalingen die van elkaar verschillen, teksten aangereikt krijgen die afwijken van ons taalgebruik. Maar leerzaam.
22 november gaan we verder met Jozef. Welke houding neemt Jozef aan op de verschillende hoogte- en dieptepunten in zijn leven. En dan die twee dromen over schoven, en over zon, maan en sterren.

Shalom,
Jan van der Leij

Leerhuis 2021: “Jozef”
Het leerhuis komt voort uit de joodse traditie van Bijbelstudie, het zogenoemde lernen. Lernen in een leerhuis betekent zelf leren en vooral samen leren. Door te luisteren naar elkaars vragen, belevingen en interpretaties, kom je verder dan wanneer je in je eentje aan de slag gaat. Dus niet de discussie: ik vind dit en ik vind dat, maar: “als ik dit lees geeft dat ook meer inzicht” of “kun je het ook zo lezen”?
Dit jaar willen we aan de slag gaan met “Jozef”. Het verhaal van Jozef wordt beschreven in Genesis vanaf hoofdstuk 37 tot het einde van Genesis, hoofdstuk 50. Het is daarmee de langst onderbroken vertelling in de Bijbel. Zelfs langer dan heel veel Bijbelboeken zijn.
Leidraad voor studie en gesprek is materiaal van de Stichting LEV. Dit materiaal, een cahier, samengesteld door Dodo J. van Uden, bestaat voor een groot deel uit vragen bij Bijbelteksten (verschillende vertalingen) en teksten uit de joodse traditie (Talmoed, midrasj, middeleeuwse en moderne joodse commentaren). Alle in een Nederlandse vertaling. Er is geen speciale voorkennis nodig. Het studiemateriaal helpt de Bijbelteksten te doorgronden op wat er feitelijk staat en wat de betekenis ervan kan zijn. Dodo van Uden, Doopsgezind theologe, is gespecialiseerd in Oude Testament en rabbijns Jodendom. Zij is o.a. verbonden aan de stichting Pardes en de stichting LEV.

4 Bijeenkomsten op de middag.
Het Cahier kent 4 hoofdstukken. Elk hoofdstuk is verdeeld in twee paragrafen. De praktijk is dat dat één hoofdstuk te veel materiaal levert om geheel door te nemen. Dat is niet erg, sterker nog: dat is ook niet de bedoeling. “Lernen” is belangrijker dan het resultaat of hoe ver je komt. In overleg kunnen we ook meer tijd nemen.
Middag 1 (Jozef en zijn broers) We bespreken het begin van Genesis 37, waarin de relatie tussen Jozef en zijn broers wordt geschetst.
Middag 2 (Heer en dienaar) We verkennen de hoogte- en dieptepunten in het leven van Jozef en de twee dromen van Jozef in Genesis 37,5-11 .
Middag 3 (Weerzien) Het weerzien tussen Jozef en zijn broers in Genesis 42-45.
Middag 4 (Honger in Egypte) Wat is de betekenis van de maatregelen die Jozef (verwoord in hoofdstuk 47) neemt in verband met de dreigende hongersnood in Egypte.

Informatie
Aantal personen: Minimaal 4, maximaal 15 ( bij een grotere opgave wordt de groep gesplitst)
Aantal bijeenkomsten: 4. Het aantal wordt door de deelnemers bepaald..
Datum: Eerste bijeenkomst maandag 8 november. Daarna bijv. elke week, maar in overleg.
Elke middag staat qua inhoud op zich.
Tijd: Samen te bepalen. Start eerste middag 14.00 uur. Duur ca. 1,5 uur.
Plaats: Nog niet bekend
Kosten: € 10,00 totaal
Opgave: Opgeven naam en adres bij Jan van der Leij
Voor 1 november i.v.m. bestellen cahiers
06 86691897